Johna Hollanda Teoria osobowości
zawodowej i środowiska pracy jest nowatorską strukturalną teorią
nowoczesnego doradztwa. Jądrem jego strukturalnej teorii jest
fundamentalne przekonanie, że ludzie dla zrobienia kariery będą
poszukiwać takiego środowiska, które jest kompatybilne z ich
zainteresowaniami, sympatiami i antypatiami. Analogie do Konecznego
oznaczono [K], Fergusona [F].
/Kategorie_Hollanda.html
To fundamentalne założenie jest podstawą powszechnie uznanej Hollandowej Teorii Osobowości Zawodowej i Środowiska Pracy. Ta strukturalna teoria może być wyjaśniona przez cztery generalne stwierdzenia.
(1) Po pierwsze, w dzisiejszym społeczeństwie, na ogół większość ludzi da się zaklasyfikować do jednego z sześciu typów Hollandowych Kategorii. Typy te są definiowane jako realistyczne, intelektualne, społeczne, konwencjonalne, przedsiębiorcze i artystyczne.
(2) Po drugie, istnieje sześć rodzajów środowisk, które są filarami nowoczesnych społeczeństw (Holandia, 1966). Środowiska te również określa się jako realistyczne, intelektualne, społeczne, konwencjonalne, przedsiębiorcze i artystyczne.
(3) Następnie ludzie będą szukać dla siebie środowiska i powołania, które pozwolą im jak najlepiej wykorzystać swoje umiejętności i talenty, umożliwią wyrażanie swoich postaw i wartości, zabiorą się do rozwiązywania problemów i zadań, które im się podobają, natomiast będą unikać tych, które im się nie podobają. (Gottfredson, 1981).
(4) Wreszcie zachowania osób są zdeterminowane przez interakcję wzorca osobowościowego danej osoby i środowiska, w którym ta osoba przebywa.
Teoria Hollanda pozwala w doradztwie określać, wyjaśniać i przewidywać typy osobowościowe i ich zgodność ze środowiskiem pracy. Pozornie może ona wydawać się zbyt uproszczoną, ale głębsze zainteresowanie się jego teorią może być bardziej przydatne i wskaże coś więcej niż tylko to, jakie rodzaje prac dana osoba może wykonywać z satysfakcją. Wiele komponentów umiejętności i osobowości jest zawartych w profilu zainteresowań danej osoby. Johna Hollanda Teoria Osobowości Zawodowej ustala, że jest sześć różnych typów osobowości zawodowej.
Typy te są następujące: (1) realistyczny, (2) dochodzeniowy, (3) artystyczny, (4) społeczny, (5) przedsiębiorczy i (6) konwencjonalny.
Każdy typ można określić jako połączenie zachowań, potrzeb, koncepcji swojej osoby, celów, preferowanych ról, zdolności i inteligencji. Holland stwierdza, że osobowość poszczególnych osób ma wzorzec wyrażający zbliżenie do każdej z tych sześciu kategorii. U danej osoby typ osobowościowy jest najbardziej powiązany z jedną określoną kategorią. Przyjmuje się, że jedna osoba nie może być przypisana całkowicie do jednej kategorii. Wiele osób ma nakładające się osobowości i należy do więcej niż do jednej kategorii, ale jest również i tak, że istnieje jedna dominująca kategoria u każdej osoby (Holandia, 1997). Dominującą kategorią jest ta kategoria, która najlepiej określa osobę.
# [K] brak u Konecznego, może odpowiednikiem [R] jest władza i własność ?
(1) REALISTIC #######################################################################
# [F] rządy przedstawicielskie, właściciele kontrolują ustawodawstwo, ciągłość własności
Pierwszym typem osobowości, który będzie omawiany tutaj jest to typ realistyczny. Osoba ta może być opisana jako bardzo męska i stabilna. Osoby, które należą do tej interesującej nas kategorii, mają tendencję do bycia na zewnątrz mieszkania i odbierają przyjemność z pracy rąk i są zadowoleni z każdej pracy ręcznej. Ci ludzie mają tendencję pracować samotnie lub z osobami o podobnych zainteresowaniach, co sprawia im zadowolenie (Holandia, 1997). Osoby typu Realnego mają trudności w środowiskach, które wymagają prowadzenia działalności przy dużej liczbie kontaktów interpersonalnych. Miejsca pracy, które najczęściej szukają ludzie Realni, są to miejsca pracy fizyczne, takie jak hydraulik, fotograf i operator maszyn ciężkich do robót ziemnych. Są to wszystko zdecydowanie mocno robotnicze stanowiska pracy, przy których ma miejsce bardzo mała aktywność interpersonalna. Inne zajęcia, które są bardziej techniczne będą również przyciągnąć osoby realistyczne, takie jak mechanika lub pilotowanie samolotu. Poziom wykształcenia osobowości realistycznych określono jako 4.03 na 6 stopniowej skali (Holandia, 1989). Jest to najniższy wskaźnik z sześciu kategorii. Wartości dla różnych poziomów kształcenia zostały omówione w Wyszukiwarce Zawodów Hollanda.
# [K] prawda, nauka
(2) INVESTIGATIVE #########################################################################
# [F] nauka, technologia, wsparcie dla produkcji, reformy państwa
Kolejną kategorią w teorii Hollanda jest typ badawczy. Tego typu osoba oddziałuje na otoczenie za pomocą intelektu, umiejętności rozwiązywania problemów i umiejętności korzystania z przekonywującej mowy. Typ Badawczy będzie koncentrować się na pomysłach, zamiast skupiać się na ludziach. Osoby te mają wysoki poziom intelektu i mogą myśleć abstrakcyjnie. Oni również mają tendencję do unikania stresu i emocjonalnych perturbacji środowiska i mniej troszczyć się o relacje społeczne (Holland, 1997). Typ Investigative (Badawczy) ma najwyższy poziom wykształcenia z sześciu przedstawianych kategorii. Ze skali Hollanda wynika, że potrzebny jest wynik 5,48 , aby odnieść sukces w tego typu pracy (Holland, 1989). Ci ludzie mają tendencję do pracy w dziedzinach, które wymagają dużej ilości edukacyjnej wiedzy. Jednym z takich pól, które są zdominowane przez typ Investigative (Śledczy) jest dziedzina medycyny. Lekarze, naukowcy i wykwalifikowani technicy mają tendencję do podejmowania tych zawodów. Są to specjaliści w danej dziedzinie, ale wydają się być odległymi, jeśli chodzi o ich związanie się z ludźmi, którym służą na poziomie osoby. Należy również zauważyć, że spośród sześciu kategorii typ Investigative ma najwyższą potrzebę prestiżu.
# [K] piękno
(3) ARTISTIC #####################################################################
# [F] dążenie do piękna, konkursy, rywalizacja artystyczna, festiwale, konkurencja, rynek
Typ Artystyczny jest kolejną kategorią w teorii strukturalnej Hollanda. Osoby te podejmują interakcje z otoczeniem za pomocą swojej wyobraźni, emocji i uczuć. Są one uważane za bardzo kreatywnych ludzi. Wolą pracować w Środowiskach, które umożliwią im swobodne wykorzystywanie swoich pomysłów do wyrażania siebie. Ci ludzie wybierali takie rodzaje kariery, jak zawód poety, muzyka, pisarza i projektanta. Poziom wykształcenia tego typu ludzi jest na drugim miejscu po najwyższej z sześciu kategorii, którą zajmują Badacze – Śledczy. Artystyczny rodzaj ludzi żyje na krawędzi normalnie przyjętych zachowań. Ich zachowania wydają się sprzeczne z normami społeczeństwa. Są także bardziej emocjonalnymi i wrażliwymi ludźmi, co może wyjaśnić, dlaczego oni mają wyższy wskaźnik zaburzeń osobowości, w porównaniu do innych typów osobowości (Lowman, 1991). Oni nie podążają do ekonomicznej nagrody, ale są prowadzeni do celu przez wyłonioną wewnętrzną nagrodę odczuwaną jako wyrażanie siebie.
# [K] zdrowie
(4) SOCIAL ########################################################################
# [F] medycyna, pokonanie chorób zakaźnych
Typ społeczny jest następną kategorią, którą będziemy omawiać. Ci ludzie lubią pracować z innymi ludźmi na płaszczyźnie osobistej. Używają swoich umiejętności społecznych w kontaktach z zaistniałym otoczeniem. Wchodzą w interakcje społeczne i mają tendencję do reagowania z udziałem uczuć i emocji. W konfrontacji z problemem osoby Społeczne będą wykorzystywać raczej emocje niż intelekt. Ci ludzie mają tendencję do podejmowania prac w charakterze nauczycieli, pedagogów, psychologów i pracowników prowadzących sprawy osób niepełnosprawnych. Te obszary działalności są wybierane dlatego, że wymagają interakcji społecznych z wieloma ludźmi. Ludzie tego typu otrzymują wiele satysfakcji z niesienia pomocy potrzebującym poprzez usługiwanie im (Kline, 1966). Te zawody nie są bardzo prestiżowe w społeczeństwie, lecz są bardzo ważne, bowiem świadczą najbardziej potrzebne usługi. Fakt, że większość zawodów społecznych nie jest wysoko opłacanych, nie przeszkadza tym ludziom pracować dla idei, wyrażającej się w czerpaniu wewnętrznego zadowolenie z udzielania pomocy innym ludziom. Te zawody są najlepiej wykonywane środowiskowo, gdzie przychodzi się z pomocą, pielęgniarstwem i opieką duszpasterską. Poszczególne osoby typu Społecznego stawiają potrzeby innych nad swoje własne potrzeby osobiste.
# [K] dobrobyt
(5) ENTERPRISING #######################################################################
# [F] społeczeństwo konsumpcyjne,
ciągłość finansowania obydwu stron: konsumentów i producentów
Przedsiębiorczy typu jest piątą kategorię, którą identyfikuje Holland. Ci ludzie są dominujący, impulsywni i bardzo wychodzący do ludzi. Ci ludzie także lubią pracę z innymi ludźmi, ale w odróżnieniu od typu Społecznego, osoby typu Przedsiębiorcy chcą kontroli i panowania nad innymi. Zawody, które są zwykle zdominowane przez tego typu osoby, to są menedżerowie, politycy i sprzedawcy. Osoby te mają skłonność do szukania kontroli i wpływu na innych ludzi. Ich wzajemne oddziaływanie w relacjach międzyludzkich sprowadza się do zdobycia kontroli nad inną osobą (Krumboltz, 1996). Są wydoskonaleni w kierowaniu innymi ludźmi w celu osiągnięcia wyznaczonych celów i są zwykle na szczycie hierarchii stanowisk pracy. Osoba przedsiębiorcza szuka środowisk pracy, które nie są za bardzo interpersonalne i natomiast bardziej ukierunkowane na realizowanie zadań poprzez kierowanie innymi. Przedsiębiorczy ludzie są często spotykani w dużych przedsiębiorstwach lub na stanowiskach, które wymagają organizacji i odpowiedzialności. Realizowane w tych środowiskach kariery są bardziej bezosobowe i skupione wokół określenia zależności i nadawania podwładnym celu działania. Oni czerpią satysfakcję z niezależności w sprawowaniu kontroli nad poszczególnymi sytuacjami, co pozwala korzystać im ze swojego intelektu, aby przewodzić innym w sposób, jaki uznają za odpowiedni.
# [K] dobro, prawo, etyka
(6) CONVENTIONAL ######################################################################
# [F] etyka pracy, oszczędzanie, akumulacja
Ostatnim typem osobowości określonym przez Hollanda jest kategoria konwencjonalna. Osoby te szukają środowisk, które są bardziej zorganizowane i wymagają wysokiego poziomu szczegółowości (Farmer, 1985). Osoby Konwencjonalne będą czerpać satysfakcję z pracy z liczbami i ludźmi. Są to zazwyczaj pisarskie kariery, kanceliści, urzędnicy, kasjerzy, kierownicy biur i księgowi (Chacko, 1991). Ludzie tego typu są najmniej elastyczni z wszystkich sześciu kategorii Hollanda, jeśli chodzi o ich relacje z otoczeniem. Najbardziej sprawdzają się w Środowiskach, które mają jasny kierunek i procedury służące osiąganiu wytyczonych celów. Tego typu ludzie są dobrzy w agencjach rządowych, w których polityka wyznacza ramy i przepisy pozostawiają mało miejsca na odchylenie.
########################### Powyższy
tekst opracowano na podstawie CollegeTermPapers dotyczących prac Johna
Hollanda